Οι εφήμερες μεσογειακές λίμνες είναι ένας ιδιαίτερα τρωτός και ασταθής βιότοπος απαντά στην Κρήτη όπου λόγω ισχυρών ανθρωπογενών πιέσεων είναι ιδιαίτερα επιρρεπής εξάλειψη.

Το πρόγραμμα θα εστιαστεί σε τέσσερις (4) περιοχές βιότοπων M.T.P. στο νησί της Κρήτης που περιλαμβάνει περίπου το ένα πέμπτο του συνολικού αριθμού των βιότοπων στην Ελλάδα. Οι επιμέρους περιοχές του προγράμματος έχουν επιλεγεί με βάση την μεγάλη οικολογική τους σημασία και τις σοβαρές απειλές που απαιτούν άμεση δράση.

Οι στόχοι προγράμματος είναι:

Άμεσος στόχος του προγράμματος είναι η αποκατάσταση των εφήμερων μεσογειακών λιμνών στη δυτική Κρήτη σε μια ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση που προϋπήρχε της ανθρώπινης παρέμβασης στην περιοχή.

Μακροπρόθεσμος στόχος του προγράμματος είναι η προστασία και η συντήρηση αυτού του βιότοπου με την παροχή των διοικητικών λύσεων που μπορούν αποτελεσματικά να υπερνικήσουν τις απειλές του βιότοπου σε μια μακροπρόθεσμη βάση.

Οι κύριες απειλές αυτού του βιότοπου στις επιλεγμένες περιοχές είναι:

  • Αλλαγή της φυσικής υδροπεριόδου του βιότοπου που προκαλείται κυρίως από ανθρώπινες δραστηριότητες όπως η υπερεκμετάλλευση του ύδατος, οι τεχνητές αποξηράνσεις.
  • Ο που είναι μια κοινή πρακτική στις επιλεγμένες περιοχές και προκαλεί την άμεση απώλεια του βιότοπου,
  • Η ρύπανση των υδάτων και ειδικά ο ευτροφισμός που προέρχονται από τις μη αποδεκτές γεωργικές πρακτικές, διαφοροποιούν τη χαρακτηριστική κοινότητα του βιότοπου.
  • Η χωρίς έλεγχο διάθεση στερεών αποβλήτων που είναι μια κοινή απειλή για το βιότοπο.
  • Η δημόσια άγνοια δεδομένου ότι τα χαρακτηριστικά του βιότοπου M.T.P. δεν είναι ορατά και ελκυστικά και κατά συνέπεια οι άνθρωποι τείνουν να τα αγνοήσουν .
  • Η πίεση που δημιουργούν οι επισκέπτες (οχήματα 4Χ4, ποδοσφαιρικά γήπεδα κλπ) είναι μια σημαντική απειλή λόγω του υψηλού αριθμού τουριστών που επισκέπτονται τις περιοχές αυτές..

Οι κύριες ενέργειες και τα μέσα που περιλαμβάνονται σε αυτήν την προσπάθεια είναι:

1. όσον αφορά την αλλαγή της υδροπεριόδου θα γίνει προσπάθεια:

α) ο υδρολογικού ελέγχου όλων των επιλεγμένων περιοχών, β) ανάκτησης της φυσικής υδροπεριόδου των βιότοπων που θα περιλάβει κατασκευές χαμηλών τάφρων για την επαναφόρτιση, σύμφωνα με τα υδρολογικά αποτελέσματα των ερευνών.

2. για το πρόβλημα της υπερβόσκησης απαιτείται μια συμφωνία με τους τοπικούς παράγοντες ούτως ώστε να παραχθεί:

α) ένα διοικητικό σχέδιο για τις βοσκητικές δυνατότητες των επιμέρους περιοχών, β) η δημιουργία ενός δικτύου για το πότιμα που θα μειώσει την αφαίρεση ύδατος από τις λίμνες για τις ανάγκες βοοειδών και γ) ένα σχέδιο περίφραξης βιότοπων που θα επιτρέψει τον έλεγχο της βόσκησης

3. για την απειλή ρύπανσης των υδάτων:

α) θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο ελέγχου ποιότητας νερού β) θα γίνει έρευνα της ποιότητας του νερού που θα αποκαλύψει τα ακριβή επίπεδα ρύπανσης και θα προτείνει τα κατάλληλα μέτρα που πρέπει να εφαρμοσθούν και γ) η τελική φάση που θα αντιμετωπίσει την κάθαρση με βάση όσα θα προηγηθούν.

4. για την απειλή διάθεσης στερεών αποβλήτων, α) θα γίνουν δράσεις καθαριότητας σε συνδυασμό με β) μια εκστρατεία δημόσιας ευαισθητοποίησης, γ) περίφραξης των βιότοπων και δ) κατάλληλη παραγωγή ενημερωτικών σημάνσεων.

5. για το σοβαρό πρόβλημα της ενημέρωσης κύριο βάρος θα δοθεί σε προσπάθειες περιβαλλοντικής αγωγής συμπεριλαμβανομένων συνόδων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης στα σχολεία των περιοχών, δημόσια σεμινάρια και εργαστήρια, σεμινάρια στις ομάδες-στόχους, δημιουργία και διανομή διαφημίσεων (φυλλάδια, αφίσες, αυτοκόλλητες ετικέτες, κλπ), ανάπτυξη σχετικού ιστοχώρου, ενημερωτικά άρθρα στον τύπο ,ενημερωτικά περίπτερα κλπ.

6. για την πίεση που δημιουργούν οι επισκέπτες, θα γίνει προσπάθεια δημιουργίας ενός συνδυασμού δραστηριοτήτων όπως η κατασκευή των ενημερωτικών περίπτερων , ενημερωτικής σήμανσης, διανομής πληροφοριακού υλικού, κατάλληλης περίφραξης και σεμιναρίων στις ομάδες-στόχους.

Τα αναμενόμενα αποτελέσματα μετά από την ολοκλήρωση του προγράμματος θα περιλάβουν:

  • Αποκατάσταση του φυσικής υδροπεριόδου και οι προϋπάρχουσες προγενέστερες ανθρώπινες επεμβάσεις.
  • Αποκατάσταση των αρχικών βιότοπων και της ελεγχόμενης βόσκησης με την εφαρμογή ενός διοικητικού σχεδίου και προστατευτικών μέτρων.
  • Αποκατάσταση και συντήρηση της ποιότητας νερού των λιμνών με νέα μέτρα.
  • Καθαριότητα και προστασία από τα στερεά απόβλητα.
  • Συμμετοχή του κοινού στις προσπάθειες προστασίας και συντήρησης του βιότοπου
  • Καθιέρωση περιοχών μη-πρόσβασης και ελεγχόμενη ανάπτυξη οικο-τουριστών

Ο συνδυασμός των προαναφερθεισών ενεργειών και η επίτευξη των αναμενόμενων αποτελεσμάτων θα κατευθύνουν στη μακροπρόθεσμης προστασία και τη συντήρηση των εφήμερων μεσογειακών λιμνών στο νησί της Κρήτης, το οποίο είναι ο κύριος στόχος του προγράμματος.


ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΡΑΣΕΩΝ

ΔΡΑΣΗ A.1: Υδρολογική έρευνα για τις περιοχές βιότοπων
Με τις οικο-υδρολογικές μελέτες που θα πραγματοποιηθούν θα προσδιοριστεί η σωστή υδροπερίοδος (μήκος της πλημμυρισμένης περιόδου) και σε στις τέσσερις (4) περιοχές του προτεινόμενου προγράμματος. Με τη συμβολή των εξωτερικών συμβούλων θα αναλυθούν τα υπάρχοντα υδρολογικά στοιχεία και θα υπολογιστεί το υδρολογικό καθεστώς των βιότοπων. Θα υπολογιστεί το ετήσιο και μηνιαίο ισοζύγιο ύδατος κάθε περιοχής και θα καταβληθούν ειδικές προσπάθειες κατανόησης των φυσικών και τεχνητών εισροών και τις εκροών ύδατος. Οι ανθρωπογενείς δράσεις εκμετάλλευσης/επαναφορτίσεων του ύδατος θα ποσοτικοποιηθούν και θα αντιμετωπιστούν με την εισαγωγή των κατάλληλων ρυθμίσεων στο καθεστώς εισροής/εκροής ύδατος κάθε περιοχής, προκειμένου να αποκατασταθούν οι φυσικοί υδρολογικοί όροι. Οι ρυθμίσεις μπορούν να περιλαμβάνουν κατασκευές όπως τάφροι, εδαφολογικές διαρρυθμίσεις, εμβάθυνση των λιμνών, χαμηλά φράγματα επαναφορτίσεων κλπ. Στόχος αυτής της δραστηριότητας είναι η αναδιαρρύθμιση στα αρχικά επίπεδα που υπήρχαν πριν από τις ανθρώπινες επεμβάσεις.

ΔΡΑΣΗ A.2: Διαχειριστικόσχέδιο των βιοτόπων
Μια ειδική μελέτη προσδιορίσει τα χαρακτηριστικά των. Το διαχειριστικό σχέδιο που θα εφαρμοσθεί θα μελετηθεί και στους τέσσερις γεωγραφικούς τόπους του προγράμματος. Το διαχειριστικό σχέδιο θα αναπτυχθεί από τη συνεργασία του ΕΛΚΕΘΕ και του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων (ΜΑΙΧ) με στόχο την επανεγκαθρίδρυση και συντήρηση των χαρακτηριστικών πληθυσμών των ειδών M.T.P. στις περιοχές του προγράμματος. Αυτές οι διοικητικές δραστηριότητες θα είναι εξειδικευμένες σε κάθε περιοχή και εύκολες στην εφαρμογή τους. Τα ευρωπαϊκά κριτήρια αποκατάστασης (κεφάλαιο 2, life – Nature 2004 αρχείο εφαρμογής) θα ακολουθήσουν με στόχο και την αποφυγή και των πιθανών δυσμενών αποτελεσμάτων στο ευρύτερο περιβάλλον.

ΔΡΑΣΗ A.3: Έρευνα ποιότητας νερού
Θα ακολουθήσει έρευνα της ποιότητας του νερού τόσο με ανάλυση των υπαρχόντων στοιχείων όσο και με την πραγματοποίηση νέων μετρήσεων των ενδεχόμενων ρύπων που είναι γνωστοί για την πρόκληση ευτροφισμού (έλεγχος ποιότητας νερού, δράση D3) το οποίο θα πραγματοποιηθεί από ΕΛΚΕΘΕ. συγκρίνοντας τα προηγούμενα και σύγχρονα στοιχεία ποιότητας νερού. Οι πιθανές πιέσεις ρύπανσης θα προσδιοριστούν σε μάθε περιοχή. Φυσικά, τελικός στόχος αυτής της δράσης θα είναι οι κατάλληλες δραστηριότητες προστασίας και αποκατάστασης. Οι προτεινόμενες δραστηριότητες μπορούν να περιλάβουν την καθιέρωση των ουδέτερων ζωνών και να καθορίσουν αναγκαία τα μέτρα προστασίας σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής που θα εφαρμοστούν σε ένα άλλο στάδιο του προγράμματος (δράση C2). Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί από την επιστημονική ομάδα (ΕΛΚΕΘΕ και Πολυτεχνείο Κρήτης) στην πρόταση εφαρμογής μέτρων που θα έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιδράσεις που θα εφαρμοστούν μόνον στην περίπτωση που τα πιθανά δυσμενή αποτελέσματα στο ευρύτερο περιβάλλον εξαλείφονται (προληπτική προσέγγιση).

ΔΡΑΣΗ A.4: Χαρτογράφηση βιότοπων
Το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων θα πραγματοποιήσει μια έρευνα για να προσδιορίσει και να χαρτογραφήσει τα όρια βιότοπων και στους τέσσερις βιοτόπους. Η επιστημονική ομάδα αυτού του ιδρύματος είναι ιδιαίτερα πεπειραμένη στην οικολογία και τη χαρτογράφηση των υγρότοπων και θα επισκεφτεί τις επιλεγμένες περιοχές σε όλες τις εποχές για να καθορίσει τα ακριβή όρια των βιότοπων στην ευρύτερη περιοχή. Οι ζώνες βλάστησης των M.T.P., οι υδρολογικές ιδιομορφίες τους καθώς επίσης και οι τεχνητές κατασκευές μέσα στις περιοχές θα χρησιμοποιηθούν -διαμέσου προγραμμάτων GIS -για να παραγάγουν τους χάρτες που θα χρησιμοποιηθούν έπειτα στις διάφορες δράσεις προστασίας/αποκατάστασης (αφαίρεση περιφράξεων, στερεών αποβλήτων, κλπ). Περαιτέρω, τα πιθανά αποτελέσματα θα αξιολογηθούν κατά τη διάρκεια αυτής της δράσης δεδομένου ότι οι πρόσφατες μελέτες δηλώνουν ότι οι προκαλούμενες από τον άνθρωπο κατασκευές όπως οι δρόμοι και τα κτήρια των θερμοκηπίων έχουν διαταράξει οικολογική διαδοχή του βιότοπου των λιμνών (Υπουργείο περιβάλλοντος, 2001).

ΔΡΑΣΗ A.5: Κοινωνικοοικονομική μελέτη
Το ΕΛΚΕΘΕ θα εκπονήσει μια κοινωνικοοικονομική μελέτη -πιθανότατα με τη συνεργασία των εξωτερικών συμβούλων (εθνικό κέντρο για την κοινωνική έρευνα, ΚΕΠΕ- για να γίνει δυνατή η μεγιστοποίηση των κοινωνικοοικονομικών ωφελειών από τις ενέργειες προγράμματος. Οι διάφορες δραστηριότητες συντήρησης που θα αναληφθούν κατά τη διάρκεια της του προγράμματος άμεσα και έμμεσα θα περιλάβουν τις διάφορες ομάδες ενδιαφέροντος όπως οι κτηνοτρόφοι, οι ιδιοκτήτες ξενοδοχείων, οι αγρότες και οι ψυχαγωγικές ομάδες όπως οι ενώσεις ποδοσφαίρου κλπ.). Η μελέτη αυτή θα οδηγήσει στην καλύτερη εφαρμόσιμη επιλογή για την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος σε ένα κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο, το οποίο θα προσφέρει επίσης μια γέφυρα επικοινωνίας με τις σχετικές ομάδες ενδιαφέροντος. Οι προτάσεις από αυτήν την μελέτη θα χρησιμοποιηθούν στην ειδική σειρά σεμιναρίων στις ενδιαφερόμενες ομάδες προκειμένου να παρακινηθούν προς τους στόχους του προγράμματος.

ΔΡΑΣΗ A.6: Έρευνα για την ικανότητα βοσκής και άρδευσης
Το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΧ) θα αναλάβει να ερευνήσει την ικανότητα βοσκής και άρδευσης όλων των περιοχών του προγράμματος. Το ΜΑΙΧ είναι ιδιαίτερα πεπειραμένο ερευνητικό ίδρυμα στις αγροκτηνοτροφικές έρευνες και τις μελέτες, και ήδη κατέχει σημαντικά στοιχεία για τις περιοχές αυτές δεδομένου ότι βρίσκεται στην περιοχή των Χανίων και έχει αναπτύξει μια σημαντική γέφυρα επικοινωνίας με τους αγρότες. Αυτή η δράση έχει ως σκοπό την υποστήριξη των ενεργειών εφαρμογής σχεδίων ποτίσματος του ζωικού κεφαλαίου και διαχείρισης των βιότοπων καθώς επίσης και την ικανότητα μεταφοράς του ζωικού κεφαλαίου κάθε περιοχής. Για αυτήν την προσπάθεια θα εφαρμοστεί η βιοτική δειγματοληψία και η εκτίμηση της βιομάζας για κάθε τροφικό επίπεδο και περιοχή και θα συνοδευτεί από τις εποχιακές διακυμάνσεις αυτών των παραμέτρων.

ΔΡΑΣΗ C.1: Αποκατάσταση της φυσικής υδροπεριόδου
Τα προτεινόμενα μέτρα θα εφαρμοστούν από το ΕΛΚΕΘΕ με τη συνεργασία της δασικής υπηρεσίας Χανίων (εξωτερικός σύμβουλος) επί όλων των βιότοπων του προγράμματος. Σε κάθε μία περιοχή οι συγκεκριμένες δραστηριότητες όπως η κατασκευή των τάφρων για την διευκόλυνση της μετακίνησης του νερού προς την περιοχή των λιμνών, καθώς επίσης και η μικρή εμβάθυνση των συγκεκριμένων λιμνών μπορούν να είναι μερικές από τις επιλογές προκειμένου να αναδιαρρυθμιστεί η εισροή ύδατος των βιότοπων και να αποκατασταθούν οι υδροπερίοδοί τους. Οι προδιαγραφές των σχετικών κατασκευών θα καθοριστούν στις εκθέσεις δράσης Α1 για κάθε περιοχή σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά τους και θα υπάρξουν παροχές που θα ελαχιστοποιήσουν οποιαδήποτε δυνατότητα περιβαλλοντικής διαταραχής.

ΔΡΑΣΗ C.2: Άρση της ρύπανσης των υδάτων
Τα αποτελέσματα της δράσης A3 θα αποδώσουν τα μέτρα για την αποκατάσταση της ποιότητας του νερού για τους βιότοπους των ΕΜΛ. Στις περιοχές με τα σημαντικά επίπεδα ευτροφισμού, το ΕΛΚΕΘΕ θα εφαρμόσει ειδικά μέτρα αποκατάστασης ενώ σε άλλες περιοχές με χαμηλότερο αλλά ακόμα ιδιαίτερα σημαντικό επίπεδο ευτροφισμού θα εφαρμοστούν προληπτικές ενέργειες συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης των ουδέτερων ζωνών προκειμένου να αποτραπεί η πιθανή αύξηση της ρύπανσης στο μέλλον. Επιπλέον, οι πηγές ρύπανσης των υδάτων θα καταγραφούν στη δράση A3 και τα μέτρα για να μειωθεί η εισερχόμενη ρύπανση θα εφαρμοστούν άμεσα. Αυτά τα μέτρα θα περιλάβουν τους ρυπαίνοντες να αποβάλουν τα απόβλητα τους αλλού και να επαναπροσανατολίσουν την εισερχόμενη ρύπανση στις περιοχές της μελέτης με τη δημιουργία δικτύων κατεργασίας των αποβλήτων ή ειδικά σχεδιασμένες λιμνοθάλασσες απόθεσης. Επιπλέον, οι εκτιμήσεις της περιβαλλοντικής επίδρασης θα υιοθετηθούν πριν από την καθιέρωση οποιουδήποτε προτεινόμενου μέτρου, για την αποφυγή διαταραχών στο ευρύτερο περιβάλλον.

ΔΡΑΣΗ C.3: Περίφραξη του βιότοπου
Η περίφραξη του βιότοπου θα συμβάλει στην εξάλειψη των σοβαρών προβλημάτων της διάθεσης στερεών αποβλήτων, της υπερβόσκησης, της πίεσης επισκεπτών (4×4 οχήματα, κατασκευή γηπέδων ποδοσφαίρου κλπ) και της αστικής ανάπτυξης που καταγράφεται πρόσφατα στις περισσότερες από τις περιοχές ΕΜΛ του νησιού της Κρήτης. Η επιστημονική ομάδα του ΕΛΚΕΘΕ θα αποφασίσει τον τύπο περίφραξης που θα χρησιμοποιηθεί και θα τον αναπτύξει κατά μήκος των ορίων των βιότοπων σύμφωνα με τους χάρτες της δράσης A4 και σε στις τέσσερις περιοχές του προγράμματος. Στις περιοχές όπου υπάρχουν ιδιωτικές ιδιοκτησίες μέσα στο βιότοπο, θα γίνει μια διακριτική περίφραξη της βλάστησης στην ευρύτερη περιοχή για να αποφευχθούν συγκρούσεις με τους τοπικούς ανθρώπους. Για τον φράκτης θα χρησιμοποιηθούν μόνο τα φιλικά προς το περιβάλλον υλικά και θα τοποθετηθεί με μορφή που θα επιτρέψει την επικοινωνία μεταξύ των βιοτικών και αβιοτικών τμημάτων λιμνών και του ευρύτερου περιβαλλοντικού συστήματος. Επίσης ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί προκειμένου να μην ευνοηθούν ανταγωνιστικά είδη.

ΔΡΑΣΗ C.4: Αφαίρεση των στερεών αποβλήτων
Αυτή η δράση θα συμβάλει στην αφαίρεση των στερεών αποβλήτων που έχουν αποτεθεί ανεξέλεγκτα στις περιοχές των βιότοπων. Θα εστιαστεί σε όλες τις περιοχές προγράμματος επειδή παρουσιάζονται ήδη με σημαντική υποβάθμιση λόγω της απόθεσης σχεδόν παντού στερεών αποβλήτων. Οι συνεργάτες του προγράμματος θα εφαρμόσουν τη διαδικασία αφαίρεσης αποβλήτων στις περιοχές των βιότοπων, με τη χρήση των αντίστοιχων χαρτών βιότοπων που παραχθούν με τη δράση A4. Για την καθαριότητα αυτή και προκειμένου να αποφευχθεί πιθανές ζημιές θα χρησιμοποιηθεί ελαφρύς εξοπλισμός που θα συμπληρωθεί στις ΕΜΛ όπου η ρύπανση θα είναι μικρή με χειρονακτική ,συνήθως εθελοντική, αποκομιδή (σχολεία κλπ) με παράλληλη προσπάθεια δημόσιας ευαισθητοποίησης. Η όλη δράση θα συνοδευτεί με κατάλληλη σήμανση προκειμένου η όποια καθαριότητα να μην αντιστραφεί..

ΔΡΑΣΗ C.5: Σήμανση
Η τοποθέτηση της κατάλληλης σήμανσης θεωρείται ως μία ενδιαφέρουσα και σημαντική δράση για το πρόγραμμα γι αυτό και θα εφαρμοστεί σε όλες τις περιοχές. Θα περιέχουν πληροφόρηση που θα ενημερώνει το κοινό για τη σημασία του βιότοπου, την ευπάθεια και τις σημαντικές απειλές του τον αφορούν καθώς επίσης και τις προληπτικές δραστηριότητες που οι επισκέπτες θα πρέπει να υιοθετήσουν. Επίσης,η σήμανση που θα τοποθετηθεί θα αφορά την απαγόρευση της διάθεσης αποβλήτων και να βοηθήσουν για την δημόσια ευαισθητοποίηση και συμμετοχή στις προσπάθειες προστασίας. Η ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην προστασία και του φυσικού τοπίου από την ενδεχόμενη υπερβολή των σημάνσεων καθώς και για τη για να αποφύγει το φυσικό τοπίο ενδεχόμενη επιβάρυνση με τη διατήρηση του αριθμού σημαδιών σε ένα ελάχιστο, καθώς και με τη χρησιμοποίηση σήμανσης μικρού μεγέθους και με τη χρησιμοποίηση των φιλικών προς το περιβάλλον υλικών (π.χ. ξύλο).

ΔΡΑΣΗ C.6: Πότισμα ζωικού κεφαλαίου
Θα δημιουργηθεί ένα δίκτυο ποτίσματος του ζωικού κεφαλαίου κοντά στις περιοχές των βιότοπων για να αποφευχθεί η υπερεκμετάλλευση του ύδατος των λιμνών. Το ΜΑΙΧ θα κατασκευάσει τη φιλική προς το περιβάλλον υποδομή ποτίσματος λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία της δράση Α6. Η υποδομή αυτή θα περιλαμβάνει έργα ήπιας κλίμακας που θα περιλαμβάνει κατασκευές που θα γεμίσουν τακτικά με νερό τις ΕΜΛ.

ΔΡΑΣΗ D.1: Σταθμοί ελέγχου και παρακολούθησης
Θα τοποθετηθεί σε όλες τις περιοχές μια σειρά διαφορετικών οργάνων που θα μετράνε διάφορες παραμέτρους όπως η καταγραφή των επιπέδων διαθέσιμου νερού, μετεωρολογικούς σταθμούς καθώς και αισθητήρες της ποιότητας του νερού. Πριν από την προμήθεια θα γίνει από το ΜΑΙΧ έρευνα της αγοράς για την επιλογή του κατάλληλου εξοπλισμού για κάθε περιοχή, σύμφωνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις κυρίαρχες περιβαλλοντικές συνθήκες. Με μια πρώτη επιτόπια έρευνα θα γίνει σύγκριση και έλεγχος προτού γίνει η αγορά ούτως ώστε να αγοραστεί ο πλέον κατάλληλος εξοπλισμός που θα εγκατασταθεί επί τόπου., θα τον εγκαταστήσει επί των τόπων προγράμματος και θα κινήσει τη διαδικασία ελέγχου που θα παράσχει τις σημαντικές πληροφορίες για την εξέλιξη προγράμματος. Οι καταγεγραμμένες τιμές θα χρησιμοποιηθούν για το σχεδιασμό των διοικητικών δράσεων (δράση A2) και θα στηρίξουν τις υδρολογικές έρευνες για την επαναφορά της φυσικής υδροπεριόδου (ενέργειες Α1 και C1) και θα ενισχύσουν τις έρευνες που σχετίζονται με την ποιότητα του νερού καθώς επίσης και με τη βελτίωση της ποιότητας νερού των βιότοπων (ενέργειες A3 και C2).

ΔΡΑΣΗ D.2: Υδρολογικός έλεγχος
Θα γίνει ένα υδρολογικό δίκτυο ελέγχου σε όλες τις περιοχές που θα παρέχει όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την υδρολογική δράση ( A 1) και θα κατευθύνει την αποκατάσταση της υδροπεριόδου των ΕΜΛ (δράση C1). Επιπλέον, το αυτό το δίκτυο ελέγχου θα προσφέρει τη δυνατότητα να αξιολογηθούν όλα τα αποτελέσματα των μέτρων που λαμβάνονται για την αποκατάσταση της αρχικής υδροπεριόδου των βιότοπων (C1) και θα αναληφθούν δραστηριότητες τροποποιήσεων εάν τούτο είναι απαραίτητο. Το δίκτυο αυτό θα περιλαμβάνει τον εξοπλισμό μέτρησης των σταθμών καταγραφής του ύδατος ,τους μετεωρολογικούς σταθμούς (βροχοπτώσεις, εξάτμιση, ηλιακή ακτινοβολία, υγρασία, θερμοκρασία και βαρομετρική πίεση, κατεύθυνση αέρα και ταχύτητα) και η διαδικασία ελέγχου θα αρχίσει 3 μήνες μετά από την έναρξη του προγράμματος. Η καταγραφή θα γίνεται σε ωριαία βάση και οι μετρήσεις θα μεταφέρονται στο Πολυτεχνείο Κρήτης (εξωτερικός σύμβουλος) και των γραφείων του ΕΛΚΕΘΕ.

ΔΡΑΣΗ D.3: Έλεγχος ποιότητας νερού
Τα στοιχεία ποιότητας νερού θα καταγράφονται σε μηνιαία βάση και θα πραγματοποιηθούν στα εργαστήρια του ΜΑΙΧ. Οι παράμετροι που πρόκειται να ελεγχθούν είναι όλες όσες είναι απαραίτητες προκειμένου να αξιολογηθεί ο ευτροφισμός στις λίμνες. Η διαδικασία ελέγχου ποιότητας νερού θα αρχίσει αμέσως για να δώσει τα στοιχεία για να βοηθήσει την έρευνα ποιότητας του νερού (δράση A3) καθώς επίσης και την άρση της ενδεχόμενης ρύπανσης των υδάτων (δράση C2) στους τόπους του προγράμματος GR 4340001, GR 4340002 και GR 4340010 . Τα στοιχεία θα αποθηκευτούν στις σχετικές βάσεις δεδομένων και θα χρησιμοποιηθούν, μετά από τη στατιστική επεξεργασία, για την ανάπτυξη της έρευνας της ποιότητας του νερού καθώς επίσης και στην ενδεχόμενη επιτυχία του προγράμματος σχετικά με την ποιότητας του νερού των βιότοπων. Επίσης το ΜΑΙΧ θα είναι αρμόδιο για την λειτουργία αυτού του συστήματος ελέγχου και θα εξετάζει τακτικά την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.

ΔΡΑΣΗ D.4: Οικολογική καταγραφή
Ο οικολογικός έλεγχος θα εφαρμοστεί με τη εκτεταμένη βιολογική δειγματοληψία και τις μετρήσεις σε όλες τις περιοχές του προγράμματος. . Ιδιαίτερα, η χλωρίδα των ΕΜΛ, τα ασπόνδυλα, τα αμφίβια και οι διανομές τους καθώς και οι πληθυσμοί πουλιών θα εξεταστούν εποχιακά από την επιστημονική ομάδα του ΕΛΚΕΘΕ και το ΜΑΙΧ. Αυτό θα παράσχεις αναλυτικές πληροφορίες για τις διαχρονικές διακυμάνσεις της χλωρίδας και της πανίδας των βιοτόπων για όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Θα γίνονται τέσσερις δειγματοληψίες το χρόνο προκειμένου να καλυφθούν όλες οι εποχιακές αλλαγές του βιότοπου οπότε και θα καθοριστεί και την πιθανή υποβάθμιση της της βιοποικιλότητας.. Οι πεπειραμένοι βιολόγοι του ΜΑΙΧ, θα είναι οι αρμόδιοι για την εκπόνηση συνοπτικών εκθέσεων που θα δείξουν την οικολογική κατάσταση του βιότοπου και θα χρησιμοποιηθούν για τον καθορισμό των κατάλληλων διοικητικών δράσεων (δράση A2). Περαιτέρω, ο οικολογικός έλεγχος θα επιτρέψει τη γρήγορη και ακριβή ανίχνευση αλλαγής των βιοκοινοτήτων του βιότοπου ούτως ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να αναληφθούν οι πρόσθετες δράσεις διαχείρισης/αποκατάστασης.

ΔΡΑΣΗ D.5: Εφαρμογή διοικητικού σχεδίου βιότοπων
Τα αποτελέσματα από το σχηματισμό διοικητικών σχεδίων βιότοπων (δράση A2) θα προσφέρουν ένα περιοχή-συγκεκριμένο διοικητικό σχέδιο να εξασφαλιστεί η αποκατάσταση και η συντήρηση των χαρακτηριστικών κοινοτήτων του βιότοπου επί όλων των τόπων προγράμματος. Ο οικολογικός έλεγχος (δράση D4) θα επιτρέψει να ποσοτικοποιήσει τα διοικητικά αποτελέσματα και θα εισάγει τις πιθανές τροποποιήσεις όπου είναι απαραίτητο. Η αρμόδια επιστημονική ομάδα για την εφαρμογή του προτεινόμενου διοικητικού σχεδίου θα εφαρμόσει τις προτεινόμενες διοικητικές δραστηριότητες κάθε τόπου που μπορεί να περιλάβει την απομάκρυνση κάποιων ειδών, την επανεισαγωγή άλλων βασικών ειδών καθώς και μέτρα ελέγχου των πληθυσμών. Θα ληφθούν επίσης μέτρα για τον περιορισμό διοικητικών πρακτικών με δυσμενή αποτελέσματα (συνεχής οικολογικός έλεγχος, δράση D4) μια και η διατήρηση των αρχικών κοινοτήτων των βιότοπων θα είναι ο τελικός στόχος αυτής της δράσης. Μετά από την ολοκλήρωση του προγράμματος το ΜΑΙΧ θα αναλάβει το στόχο να εφαρμόσει ένα διοικητικό σχέδιο σύμφωνα με τις ανάγκες βιότοπων που θα υποδειχθούν από τον οικολογικό έλεγχο (δράση D4).

ΔΡΑΣΗ E.1: Περιβαλλοντική εκπαίδευση
Ηπεριβαλλοντική εκπαίδευση θα γίνει στα σχολεία της περιοχής όπου θα εκπονηθεί το πρόγραμμα.Θα εστιαστεί στην αξία των ΕΜΛ και τους λόγους που επιβάλλουν την προστασία τους καθώς και τις απαραίτητες δραστηριότητες διατήρησης με προτάσεις για το ρόλο που το κοινό θα μπορούσε να αναπτύξει σε αυτήν την προσπάθεια. Η ομάδα θα έρθει σε επαφή με τους διευθυντές των σχολείων και θα σχεδιάσει και ετοιμάσει για τις συναντήσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης το ενημερωτικό και διαφημιστικό υλικό που θα παραχθεί στις ενέργειες 3 και 7 αντίστοιχα. Επιπλέον, ο ενεργός ρόλος των σχολείων στις προσπάθειες του προγράμματος θα ανταμειφθεί μέσω περιβαλλοντικών διαγωνισμών που θα προσφέρουν βραβεία στην καλύτερη δραστηριότητα. Οι συναντήσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης θα γίνουν σε όσο το δυνατόν περισσότερα σχολεία και στα υπόλοιπα θα σταλθεί ενημερωτικό υλικό που θα συμπεριλαμβάνει σημειώσεις για τους δασκάλους, τις φωτογραφικές υλικό και φυλλάδια για τους μαθητές. Αυτή η δράση θα αναπτυχθεί από το ΕΛΚΕΘΕ σε συνεργασία του τοπικού τμήμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης (Υπουργείο Παιδείας).
Για τους ενήλικες και τους τοπικούς παράγοντες θα οργανωθούν περιηγήσεις στις περιοχές ΕΜΛ ούτως ώστε να γίνει γνωστή η σημασία του βιότοπου, οι καλύτερες πρακτικές που ο τοπικός πληθυσμός οφείλει να ακολουθήσει ώστε να επιτευχθεί η μακροπρόθεσμη διατήρηση των ΕΜΛ. Επίσης να καταδειχθούν τα οφέλη που μπορούν να έχουν από την επιτυχία του προγράμματος (αυξανόμενος οικοτουρισμός, αγροκτηνοτροφική υποδομή, κλπ). Μετά από την πρώτη εφαρμογή ο τοπικός πληθυσμός θα κληθεί για να συμπληρώσει ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με την άποψή τους σχετικά με τις ενέργειες προγράμματος και τις πιθανές προτάσεις τους για την ενδεχόμενη βελτίωση του προγράμματος και την συμμετοχή τους.

ΔΡΑΣΗ E.2: Ιστοχώρος προγράμματος
Δύο μήνες μετά από την έναρξη του προγράμματος θα αναπτυχθεί ιστοχώρος που θα αναρτηθεί στο διαδίκτυο, που θα περιέχει μια δυναμική και εν λειτουργία πλατφόρμα ενημέρωσης και επικοινωνίας. Η περιγραφή του προγράμματος, οι στόχοι, οι ενέργειες που ξεκίνησαν είναι βασικές πληροφορίες για το βιότοπο των ΕΜΛ. Περαιτέρω, η πρόοδος των ενεργειών και οι εκθέσεις του προγράμματος θα είναι επίσης διαθέσιμες στον ιστοχώρο που παρέχει μια πηγή για την επαλήθευση της επιτυχούς εξέλιξης προγράμματος. Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση ΕΥΔΗΛΟΣ θα είναι αρμόδια για να σχεδιάσει, αναπτύσσει και διατηρεί τον ιστοχώρο, δεδομένου ότι έχει τη σημαντική εμπειρία και την απαραίτητη υποδομή για να εκπληρώσει αυτόν τον στόχο επιτυχώς.

ΔΡΑΣΗ E.3: Εντυπη Διαφήμιση
Θα σχεδιαστεί μία σειρά ενημερωτικού/διαφημιστικού υλικού (φυλλάδια, αυτοκόλλητες ετικέτες, αφίσες) που θα γίνει από τον ΕΥΔΗΛΟ και θα διανεμηθεί στα σχολεία, τα δημόσια γραφεία, τα εργαστήρια και τις συναντήσεις που θα οργανωθούν στο πλαίσιο του προγράμματος καθώς και στις τοπικές αρχές και τις ομάδες τοπικού ενδιαφέροντος. Ειδικότερα θα παραχθούν:

  • 20.000 φυλλάδια που θα περιγράφουν το βιότοπο των ΕΜΛ και τις αξίες που περικλείουν.
  •   3.000 αφίσες που θα προβάλουν τη δημόσια συμμετοχή στις προσπάθειες διατήρησης και προστασίας των ΕΜΛ και
  •   2.000 αυτοκόλλητες ετικέτες που θα υπογραμμίζουν στη σημασία του βιότοπου και τους λόγους για τη προστασία τους.

Οι διαφημίσεις αυτές θα προωθήσουν το πρόγραμμα LIFE με τη παρουσία του λογότυπου LIFE , και θα υπάρξει ορατή ένδειξη ότι οι περιοχές προτείνονται για το δίκτυο Natura 2000.

ΔΡΑΣΗ E.4: Ενημερωτικά περίπτερα
Θα κατασκευαστεί ένα ενημερωτική περίπτερο σε κάθε περιοχή του προγράμματος. . Οι προδιαγραφές και τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν θα είναι φιλικές προς το περιβάλλον (ξύλινες κατασκευές) και όλη η κατασκευή δεν θα διαταράξει το τοπικό περιβάλλον (αισθητική ενόχληση ή οποιαδήποτε άμεση επίδραση). Τα ενημερωτικά περίπτερα θα είναι χαμηλές κατασκευές στα σημεία όπου οι επισκέπτες θα μπορούν να παρατηρήσουν την ευρύτερη περιοχή βιότοπων αλλά χωρίς να να έχουν δυσμενή επίδραση στις ΕΜΛ. Οι πληροφοριακές ενδείξεις, η σήμανση και οι χάρτες θα δείχνουν και θα επεξηγούν τις σημαντικές οικολογικές πτυχές της περιοχής και θα προωθούν τις αξίες του βιότοπου. Η συντήρηση των περίπτερων μετά από το τέλος του προγράμματος θα καθοριστεί από τις τοπικές δασικές υπηρεσίες.

ΔΡΑΣΗ E.5: Εργαστήρια και σεμινάρια
Τέσσερις δημόσιες εκδηλώσεις (σεμινάρια/εργαστήρια) θα οργανωθούν από το ΜΑΙΧ σε κατάλληλους χώρους για τις τοπικές αρχές καθώς και για τους εκπρόσωπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα είναι οι επίσημοι φιλοξενούμενοι. Οι εκδηλώσεις αυτές θα διοργανωθούν στην αρχή και στο τέλος του προγράμματος καθώς επίσης και στα κρίσιμα σημεία κατά τη διάρκεια της εξέλιξής του. Οι ενέργειες, οι στόχοι και τα αποτελέσματα του προγράμματος θα διαδοθούν μέσω αυτών των εκδηλώσεων ενώ οι κοινωνικοοικονομικές πτυχές του προγράμματος θα διευκρινιστούν μαζί με τα σχετικά οφέλη για το κοινό.
Τα επιπλέον ειδικά σεμινάρια θα διοργανωθούν για τις ομάδες ειδικού ενδιαφέροντος των περιοχών όπως οι αγροτικές ενώσεις, οι κτηνοτρόφοι, οι ιδιοκτήτες ξενοδοχείων, οι ΜΚΟ και οι τοπικοί παράγοντες χωριστά, από τους πεπειραμένους επιστήμονες της ομάδας προγράμματος.

ΔΡΑΣΗ E.6: Δημοσιεύσεις (επιστημονικός και μη τεχνικές)
Η επιστημονική ομάδα του προγράμματος (ΕΛΚΕΘΕ και ΕΥΔΗΛΟΣ) θα διαμορφώσουν τις πληροφορίες καθώς τα αποτελέσματα προγράμματος προκειμένου να συνταχτούν επιστημονικές δημοσιεύσεις καθώς και οι εκθέσεις του προγράμματος που θα παρουσιαστούν σε διεθνείς και εθνικές εκδηλώσεις και περιοδικά. Τα θέματα της αποκατάστασης, της συντήρησης και της εφαρμογής της σωστής διαχείρισης των ΕΜΛ δεν έχουν μελετηθεί ακόμη και συνεπώς τα επιστημονικά αποτελέσματα του προγράμματος θα είναι σημαντικά για τους ερευνητές, τους επιστήμονες και τους διαχειριστές περιβάλλοντος. Επιπλέον θα παραχθεί στα ελληνικά ένα διοικητικό εγχειρίδιο βιότοπων με όλη την εμπειρία που θα αποκτηθεί κατά τη διάρκεια της εξέλιξης του προγράμματος που θα ενσωματώσει τις διοικητικές οδηγίες και θα είναι σε θέση να χρησιμοποιηθεί στις υπόλοιπες ελληνικές περιοχές όπου υπάρχουν ΕΜΛ.
Στο τέλος του προγράμματος θα συνταχθεί μία μη τεχνική έκθεση που θα συνοψίζει τα αποτελέσματά της. Αυτή η έκθεση θα περιέχει επίσης μες απλούς όρους τις σημαντικότερες δραστηριότητες προστασίας που πρέπει να συνεχιστούν καθώς επίσης και οι μη φιλικές δραστηριότητες που πρέπει να αποφευχθούν.Θα διανεμηθεί επίσης στις τοπικές αρχές, τις ομάδες ενδιαφέροντος, τους διαχειριστές του περιβάλλοντος και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

ΔΡΑΣΗ E.7: Διαφήμιση του προγράμματος
Στο πλαίσιο αυτής της δράσης θα παραχθεί σειρά διαφημίσεων στον τύπο καθώς και κατάλληλες δημοσιεύσεις και πολυμέσα. Ιδιαίτερα, τα άρθρα των εφημερίδων θα συνταχθούν από την ομάδα προγράμματος και θα σταλούν στον τοπικό και εθνικό Τύπο στην αρχή του προγράμματος για να προωθηθούν οι στόχοι που αφορούν την τοπική κοινότητα. Κατά την διάρκεια της εξέλιξης του προγράμματος θα παραχθούν ανάλογα για να ενημερωθεί το κοινό για την πρόοδο των δραστηριοτήτων και τους στόχους που έχουν παραχθεί. Περαιτέρω, μέσα στο ίδιο πλαίσιο,θα παραχθεί τηλεοπτικό και ραδιοφωνικό υλικό και συνεντεύξεις που θα μεταδοθούν μέσω των τοπικών και εθνικών τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών δελτίων. Επίσης θα παραχθεί μια παρουσίαση με πολυμέσα που θα χρησιμοποιηθούν από εκείνους που θα αναλάβουν την περιβαλλοντική εκπαίδευση (δράση E1).

ΔΡΑΣΗ E.8: Εκθεσιακό κέντρο
Θα δημιουργηθεί από το ΜΑΙΧ ένα ειδικό εκθεσιακό κέντρο για τις περιοχές προγράμματος. Η ομάδα του ΜΑΙΧ θα σχεδιάσει και θα κατασκευάσει τα εκθέματα των βιότοπων που μπορούν να περιέχουν τις αφίσες και τις διαλογικές παρουσιάσεις/εκδηλώσεις καθορίζοντας τα χαρακτηριστικά του βιότοπου, τις οικολογικές του αξίες καθώς και τις κύριες λειτουργίες και τους λόγους που επιβάλουν την προστασία τους. Περαιτέρω θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο πρόγραμμα LIFE με προβολή του στο πρόγραμμα ούτως ώστε να επιτευχθεί η δημόσια συμμετοχή και αποδοχή. Πρέπει να δηλωθεί ότι το νησί της Κρήτης είναι ένα σημαντικό τουριστικό θέρετρο και ότι μετά από την κατάλληλη εκστρατεία διαφημίσεων που θα αναλάβει το ΜΑΙΧ, η έκθεση αυτή αναμένεται να έχει τα ουσιαστικά αποτελέσματα στη δημόσια ευαισθητοποίηση και τη συμμετοχή σχετικά με τις προσπάθειες προστασίας.